Nieuws

BLOG - De onstuitbare opmars van ETFs

16-12-2016

De onstuitbare opmars van ETFs

 

In Nederland kenden wij tot 2007 een systeem van beursgenoteerde beleggingsfondsen. Via de beurzen kon doorlopend worden gehandeld op basis van vraag en aanbod. Dit systeem sloot niet aan bij de andere Europese markten, waar beleggers slechts één maal daags tegen NAV konden in- of uitstappen. Nederlandse beleggingsfondsen deden het daardoor niet goed in de Europese Unie. Buitenlanders begrepen ons systeem niet. Een van de redenen om die doorlopende notering ter beurze af te schaffen. Het heeft onze achterstand op Luxemburg niet goedgemaakt, noch zijn Nederlandse fondsbeheerders met hun fondsen teruggekomen naar Nederland. Maar misschien zijn wij toch te snel geweest met ons besluit om de doorlopende verhandeling van beleggingsfondsen af te schaffen. Kijkend ten minste naar wat er op dit moment in de Verenigde Staten op beleggingsgebied gebeurt!

 

Mijn Amerikaanse collega’s wijzen er al langer op: ETFs, voluit ‘exchange traded funds’ zullen weldra de traditionele beleggingsfondsen overvleugelen. Hun opmars is onstuitbaar. Verloren actieve beleggingsfondsen tot voor kort vooral marktaandeel aan passieve fondsen, inmiddels komt de concurrentie met name van deze speciale beleggingsvehikels die doorlopend ter beurze worden verhandeld. Niet alleen verschaffen ETFs aan beleggers de mogelijkheid om snel posities in bepaalde marktsegmenten en indices in te nemen. Bijna alle ETFs volgen een index, zoals passieve beleggingsfondsen dat doen, en het universum wordt steeds verder uitgebreid, ook met meer actieve beleggingsvarianten. Door hun doorlopende verhandeling ter beurze, bieden ETFs tevens volop liquiditeit en de mogelijkheid aan beleggers om op ieder moment van de dag in of uit te stappen. Een faciliteit die overigens op het eerste gezicht niet helemaal rijmt met de lange termijn beleggingshorizon die past bij passieve beleggingen. Maar de beheerkosten van enkele basispunten doen dat wél. Blackrock verlaagde de kosten van haar $80 miljard grote iShares Core S&P 500 ETF onlangs tot slechts 4 basispunten. De grootste aanbieders van ETFs zijn dezelfde marktpartijen die ook de traditionele fondsenmarkt domineren: Blackrock, Vanguard en State Street.

 

De cijfers over de ETF marktomvang en de cashflows in de Verenigde Staten liegen er dan ook niet om. Bijna de helft van alle trades in US stocks zijn vandaag de dag in ETFs! De Assets under Management in ETFs op de US markt bedragen inmiddels meer dan $3000 miljard. Dat is overigens nog maar een kwart van de gehele Amerikaanse fondsenmarkt. De cijfers van beleggingsfondsen op de Amerikaanse markt laten in de laatste 12 maanden $130,7 miljard outflow zien uit de traditionele beleggingsfondsen, tegenover $240 miljard cashflow in ETFs! Niet alleen institutionele beleggers maken gebruik van dit moderne beleggingsinstrument, ook steeds meer retailbeleggers vinden hun weg naar ETFs. Als gevolg van het Amerikaanse 401k DC pensioensysteem, beleggen zo’n 40% van de Amerikaanse huishoudens in beleggingsfondsen. Dat waren tot voor kort vooral de traditionele beleggingsfondsen, maar dat verandert nu in hoog tempo. Met de snel groeiende omvang van de ETF markt rijzen ook de zorgen over de financiële stabiliteit. De Financial Stability Board heeft al de vinger gelegd op de mismatch in liquiditeit tussen ETFs en hun onderliggende beleggingen. En de spreads in de ETF beurshandel vormen eveneens een mikpunt van kritiek.

 

De meeste Europese landen kennen geen 401k systeem. Het percentage Europese huishoudens dat belegt via beleggingsfondsen wordt thans geschat op 17%. In Nederland ligt dit percentage nog veel lager als gevolg van ons geïnstitutionaliseerde pensioensysteem. Verzekeraars domineren in vele Europese landen het aanbod van oudedagsvoorzieningen, al wordt het aanbod steeds meer hybride en groeit het marktaandeel van fondsaanbieders. De digitalisering van de financiële dienstverlening brengt beleggen steeds dichter bij alle burgers.

 

Naast redenen van liquiditeit en lage kosten, genieten ETFs in de VS ook een voordelige fiscale behandeling. Traditionele US beleggingsfondsen betalen een ‘capital gains tax’ over beleggingswinsten die zij binnen hun beleggingsportefeuille maken. Amerikaanse beleggers in een ETF betalen die belasting alleen wanneer zij hun ETF aandelen verkopen. Institutionele beleggers kunnen hun belastingheffing daarmee beter ‘timen’.

 

De cijfers liggen nog anders in Europa. Hier bedraagt de marktomvang van ETFs ‘slechts’ $529 miljard. Hier speelt het fiscale voordeel ook niet zoals in Amerika. Maar het zou naïef zijn te veronderstellen dat dit de enige verklaring is voor de groeiende populariteit van ETFs.

Hebben wij in Nederland dan toch te vroeg gepiekt met onze beursgenoteerde beleggingsfondsen!?

Hans Janssen Daalen, algemeen directeur DUFAS

 

 

 

Terug naar nieuws