De Europese defensie-uitgaven stijgen sterk door geopolitieke spanningen. Binnen NATO-Europa worden de budgetten naar verwachting verdubbeld tot circa €1 biljoen in 2035. Voor Nederland loopt dit op van €26 miljard in 2025 (2,5% van het bbp) tot ongeveer €60 miljard in 2035. Tegelijkertijd verschuift de samenstelling van de uitgaven van personeel naar technologie, onderhoud en R&D.
Ondanks deze groei blijft de Europese productiecapaciteit achter bij de oplopende vraag. Volgens een studie van de Europese Commissie heeft 40% van het defensie-mkb moeite met toegang tot financiering, wat resulteert in een financieringsgat van circa €4 miljard. Het ontbreken van beursgenoteerde Nederlandse defensiebedrijven beperkt bovendien het zicht op de sector en de toegang voor institutionele beleggers, die overwegend in liquide, beursgenoteerde aandelen beleggen.
Asset managers beschikken over aanzienlijke beleggingscapaciteit – in 2024 ging het om €3.295 miljard aan beheerd vermogen – maar lopen tegen structurele belemmeringen aan bij beleggingen in niet-beursgenoteerde defensiebedrijven en het mkb. Het gaat onder meer om mandaatbeperkingen, de voorkeur voor liquide beleggingen, complexere due diligence, onduidelijke compliancekaders en gemengde signalen rond ESG. Zo spreekt de AFM een voorkeur uit tegen het als ESG bestempelen van defensiebeleggingen, terwijl de Europese Commissie stelt dat defensie kan bijdragen aan vrede en past binnen het Europese raamwerk voor duurzame financiering. Deze onduidelijkheid maakt het voor asset managers lastiger om tot afgewogen beleggingsbeslissingen te komen.
Het paper onderstreept dat de sector niet wordt uitgesloten: uit een inventarisatie onder DUFAS-leden blijkt dat de meeste asset managers in defensie beleggen, binnen duidelijke kaders met uitsluitingen die zich vooral richten op controversiële wapens. Deze beleggingen concentreren zich echter bij beursgenoteerde ondernemingen en niet bij de niet-beursgenoteerde mkb-bedrijven, waar de financieringsbehoefte het grootst is.
Als mogelijke oplossing schetst het paper een Europees Security Fund, op te zetten door de Europese Commissie en/of de Europese Investeringsbank en aansluitend bij de Savings and Investments Union (SIU). Door projecten te bundelen, risico's te delen en voldoende ticketomvang te realiseren, kan een ESF een investeerbaar platform vormen dat aansluit op de eisen van asset managers en privaat kapitaal naar de sector mobiliseert. Het fonds zou kunnen functioneren naast bestaande publieke instrumenten zoals het European Defence Fund. Voorwaarden voor succes zijn onder meer degelijke governance, risicodeling, transparantie, naleving van mensenrechten en internationaal humanitair recht, en een passend verwacht rendement.
